Washington, İran Karşılığında Ukrayna İstihbaratını Takas Etme Teklifini Reddetti. Bu Ne Anlama Geliyor?

Politico'nun haberine göre Amerikalı yetkililer, teklifi birkaç gerekçeyle reddetti. En temel itiraz doğrulanabilirlik meselesiydi: Rusya'nın İran'a istihbarat paylaşımını gerçekten durdurup durdurmadığını ya da bu paylaşımın hangi biçimlerde sürdüğünü teyit edecek güvenilir bir mekanizma bulunmuyor. Rusya'nın İran'a verdiği askeri ve istihbarat yardımı; uydu görüntülerini, hedefleme verilerini, elektronik harp teknolojisi transferini ve insansız hava aracı üretimine yönelik lojistik koordinasyonu kapsıyor. Ukrayna'yı devre dışı bırakmak karşılığında Rusya'nın doğrulanamaz bir vaadini kabul etmek, bir yetkilinin ifadesiyle, "Rusya sözünü tutsa bile kötü bir takas" olurdu.

“Politico'nun haberine göre Amerikalı yetkililer, teklifi birkaç gerekçeyle reddetti.”

İkinci itiraz stratejik nitelikteydi: ABD'nin Ukrayna ile istihbarat paylaşımı — başta sinyal istihbaratı, uydu görüntüleri ve savaş alanı hazırlık verileri — doğrudan Kyiv'in topraklarını savunma ve Rus saldırı kapasitesini aşındırma yeteneğine bağlı. Bu desteği kesmek, Biden ve erken dönem Trump yönetimlerinin her ikisinin de Ukrayna direncini sürdürmek için büyük yatırımlar yaptığı bir çatışmada askeri dengeyi kaydırırdı. Bu yatırımdan, ayrı bir cephede belirsiz değerdeki bir jest karşılığında vazgeçmek, ulusal güvenlik aygıtının savunmakta güçlük çektiği bir takastaydı.

Rusya'nın teklifinin neye işaret ettiği, reddedilmesinden bağımsız olarak önem taşıyor. Moskova, İran krizini Ukrayna müzakerelerinde bir koz olarak kullanmaya aktif biçimde çalışıyor; bunu yalnızca bir dikkat dağıtma unsuru olarak değil, açık bir pazarlık aracı olarak kullanıyor. Teklif, Amerikan dış politika dikkatini sıfır toplamlı bir kaynak olarak ele alıyor: Washington Ortadoğu'ya odaklanırsa Ukrayna daha az önemli hale gelir. Ukrayna daha az önemli hale gelirse Rusya'nın müzakere pozisyonu güçlenir.

Kremlin, Trump'ın İran'a ilişkin ateşkes açıklamasını diğer tüm taraflardan daha yakından izliyor. Trump'ın, Jared Kushner ve Steve Witkoff'un dahil olduğu görüşmelerin ardından kamuoyuyla paylaşılan ortak bir bildiri olmaksızın, İran'ın doğrulanmış bir kabulü alınmaksızın 48 saatlik ültimatomu aniden geri alması; Rus stratejistlere Trump yönetiminin diplomatik bir zafer görüntüsü yaratan gizli anlaşmalara açık olduğunu düşündürüyor. Rusya, Ukrayna'da benzer koşullar yaratmaya bir yılı aşkın süredir çalışıyor: Mevcut cephe hatları boyunca, Rus toprak kazanımlarını fiilen onaylayacak bir ateşkes önerisi sunuyor. Trump ise "savaşı hızla bitirme" konusundaki istekliğini dile getirdi; Moskova bu ifadeyi bir anlaşmaya açık olma işareti olarak okuyor.

İstihbarat takasının reddedilmesi bir kapıyı kapatıyor; ancak Wilson Center ve Atlantic Council analistleri Pazartesi günü yaptıkları açıklamalarda Rusya'nın iki çatışma arasındaki bağlantıları araştırmaya devam edeceğini vurguladı. Bu sürecin en olası bir sonraki versiyonu, Rusya'nın bir Ukrayna ateşkesinin ABD dış politika kapasitesi üzerindeki baskı unsurlarından birini ortadan kaldıracağını ve İran meselesinin çözümünü kolaylaştıracağını ileri sürmesi olacak. Bir sorunun çözümünde yardım teklif ederken ABD'nin başka bir konuda kötü bir anlaşmayı kabul etmesini sağlamak şeklinde özetlenebilecek bu yaklaşım, klasik bir Kremlin müzakere kalıbıdır.

Ukrayna hükümeti, bildirilen Rus teklifi hakkında kamuoyu önünde herhangi bir açıklama yapmadı. Kyiv, ABD desteğinin Ukrayna'nın dışlandığı bir Rusya-Washington müzakeresinde bir pazarlık kozu haline gelebileceğine dair her türlü sinyalden özel olarak derin bir endişe duyuyor. Bu endişe yersiz değil. Ukrayna savaşını sona erdirecek herhangi bir anlaşmanın şekli büyük ölçüde ABD'nin neyi kabul etmeye razı olduğuna göre belirlenecek; ABD ise şu anda aynı anda dört büyük dış politika kriziyle baş başa.