Rekor %67 ile Ruslar Barış Görüşmelerini Destekliyor; Savunma Bütçesi 2026'da Ekonomiyi Zorluyor

Bağımsız Levada Merkezi tarafından yapılan ve Çarşamba günü yayımlanan bir ankete göre, Rus vatandaşlarının rekor düzeyde %67'si hükümetin Ukrayna'daki savaşı sona erdirmek için müzakere yolunu izlemesi gerektiğini söylüyor. Bu oran, Şubat 2022'de başlayan işgalden bu yana kaydedilen en yüksek rakam olup tek bir ayda altı puanlık bir artışa karşılık geliyor. Ankete katılanların yalnızca %24'ü Rusya'nın müzakeresiz askeri operasyonlara devam etmesi gerektiğini söyledi; bu rakam ise aynı ölçütle değerlendirildiğinde rekor düşük seviyede. Veriler, İran çatışmasının yükselttiği petrol fiyatlarından sağlanan kısa vadeli kazanımlara karşın Rusya'nın kendi ekonomisinin dört yıllık savaş harcamalarından artan baskıyı hissettirdiği bir dönemde gün yüzüne çıkıyor.

Yurt içinde yoğun siyasi baskı altında faaliyet gösteren ve gözetim risklerinden kaçınmak için anketlerini telefon aracılığıyla yürüten Levada Merkezi, Batılı analistler tarafından Rusya'da hâlâ bağımsız olarak çalışan en güvenilir kamuoyu araştırma kuruluşu olarak kabul ediliyor. Anketçiler, Rus katılımcıların hapis cezasıyla sonuçlanabilecek "orduyu itibarsızlaştırma" yasaları nedeniyle savaş karşıtı görüşlerini sistematik biçimde eksik bildirdiğine dikkat çekiyor. Müzakereyi destekleyenlerin gerçek oranı, %67'lik rakamın ima ettiğinden daha yüksek olabilir.

Anket verilerindeki bu kayma, savaş yorgunluğu kadar ekonomik baskı tarafından da yönlendiriliyor. Rusya'nın mali açığı 2025'te GSYH'nin yaklaşık %4'üne genişledi; Rus Maliye Bakanlığı'nın 2026 başına ait verileri ise bu açığın büyümeye devam ettiğine işaret ediyor. Savunma harcamaları, Rusya'nın federal bütçesinin %35 ila %40'ını tüketiyor; güvenlik teşkilatlarının bütçeleri de dahil edildiğinde bazı bağımsız tahminlere göre bu oran daha da yüksek. Bu durum sosyal programlara, altyapıya ve tarihsel olarak ekonomik şokları yumuşatan sanayi sübvansiyonlarına ayrılacak kaynakları kısıtlıyor. Rosstat verilerine göre Rusya'da enflasyon yıllık bazda %10'un üzerinde seyrediyor; gıda fiyatları ise bir önceki yıla kıyasla %16 arttı.

“Anket verilerindeki bu kayma, savaş yorgunluğu kadar ekonomik baskı tarafından da yönlendiriliyor.”

Rusya'nın egemen istikrar rezervi olan Ulusal Refah Fonu, savaş öncesindeki yaklaşık 200 milyar dolarlık zirveden yaklaşık 45 milyar dolara — mevcut harcama hızıyla kabaca üç aylık savunma giderine — geriledi. Maliye Bakanı Anton Siluanov'un Meduza'ya sızdırılan Duma'nın kapalı oturumunda yaptığı açıklamaya göre, "yapısal kısıtlamalar gerçek ve 2026'nın ikinci yarısında daha görünür hale gelecek." Batı yaptırımları Rusya'yı Avrupa takas sistemlerinde tutulan yaklaşık 300 milyar dolarlık dondurulmuş varlıklardan mahrum bırakarak baskıyı daha da artırıyor.

Bu tablonun arka planında, İran savaşından kaynaklanan petrol fiyatı rüzgarı gerçek anlamda belirleyici bir rol oynuyor. Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının Brent ham petrolünü 95 dolar/varilin üzerine çıkarmasıyla birlikte Rusya'nın günlük ek gelirinin 300 ila 400 milyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor; bu prim bütçe baskısını kısmen dengeliyor. Başbakan Yardımcısı Alexander Novak Çarşamba günü, fiyatlar yüksek seyrettiği sürece ek hacimden kazanç sağlamak amacıyla Rusya'nın Çin ve Hindistan'a petrol teslimatlarını artırdığını açıkladı. Bu hamle, Ortadoğu'daki olası bir ateşkesle fiyat artışının sona ermesinden önce gelirleri en üst düzeye çıkarmaya yönelik.

Anket verilerine karşın Rusya'nın Ukrayna'daki askeri tutumunda herhangi bir yumuşama yaşanmadı. Savaş Araştırmaları Enstitüsü, Donetsk, Zaporizhzhia ve Herson bölgelerindeki çok sayıda cephede dört günde 619 çatışmayı gerekçe göstererek Rusya'nın ilkbahar-yaz攻势ini 22 Mart'ta resmen ilan etti. Çarşamba günü Rusya Savunma Bakanlığı, Harkiv bölgesindeki Şevyakovka yerleşim birimi üzerinde kontrol sağladığını ve Toretsk ekseninde ilerleme kaydedildiğini bildirdi. Rusya, iki haftanın en ağır saldırısı olma özelliği taşıyan 153 Shahed serisi insansız hava aracını gece boyunca Ukrayna topraklarına fırlattı; bunların 130'u Ukrayna hava savunması tarafından düşürüldü.

Kamuoyu ile askeri politika arasındaki bu kopukluk otoriter rejimlerde sıradışı sayılmaz; ancak Batılı analistler bu durumun Putin yönetimi açısından yapısal bir kırılganlık oluşturduğuna dikkat çekiyor. Carnegie Endowment kıdemli araştırmacısı Tatiana Stanovaya, bu hafta yayımlanan bir politika makalesinde Rusya liderliğinin müzakerelerin ekonomik mantığı ile zafer üzerine inşa edilmiş milliyetçi konsensüsü sürdürmenin siyasi mantığı arasında sıkıştığını öne sürdü. Stanovaya, "Putin, Rus toplumuna yenilgi gibi görünen bir anlaşma sunamaz" diye yazdı, "ama anlaşma sunmamanın bedeli de Moskova'nın öngördüğünden çok daha hızlı yükseliyor."

Cumhurbaşkanı Putin, müzakerelere yönelik kamuoyuna açık hiçbir eğilim sergilemedi. Salı günü Sovyet atom bombasının 75. yıl dönümü nedeniyle düzenlenen törende Putin, Rusya'nın nükleer caydırıcılığının "ulusal güvenliğimizin temel taşı olmaya devam ettiğini" söyleyerek Rusya'ya dışarıdan çözüm dayatılmaya çalışılmasının "uygun bir karşılıkla" karşılanacağı uyarısında bulundu. Bu açıklama, genel olarak hem Washington'a hem de Brüksel'e yönelik bir mesaj olarak değerlendirildi.

**Bu sizin için ne anlama geliyor?**

Rus kamuoyundaki bu kayma, Batılı yatırımcılar ve işletmeler açısından ilk bakışta göründüğünden çok daha derin sonuçlar doğuruyor. Avrupa hükümetleri, Euroclear'da yaklaşık 300 milyar Euro tutarında dondurulmuş Rus egemen varlığına sahip; bu varlıkların getirisi Ukrayna'nın 90 milyar Euro'luk AB kredisini finanse etmek için kullanılıyor. Söz konusu varlıkların kullanımına ilişkin hukuki çerçeve Avrupa mahkemelerinde itirazla karşı karşıya; savaş uzadıkça hukuki tablo daha da karmaşık bir hal alıyor. Müzakereyle varılacak bir çözüm — kusurlu da olsa — bu hukuki belirsizliği, çatışmanın sürmesinden çok daha hızlı aydınlatacaktır.

Enerji piyasaları açısından bakıldığında, Rusya-Ukrayna dinamiği İran çatışmasıyla bileşik bir etki yaratacak biçimde kesişiyor. Rusya'nın petrol fiyatlarını mümkün olduğunca uzun süre yüksek tutmaya çıkarı var; bu da Moskova'nın İran diplomatik sürecinde tarafsız bir aktör olmadığını ortaya koyuyor. Rusya'nın Güvenlik Konseyi'ndeki veto hakkını ya da İran ile paylaştığı istihbarat ilişkisini çatışmayı uzatmak için kullanabileceği her senaryo, risk modellerine dahil edilmeyi hak ediyor.

%67 rakamı somut bir gerçeği yansıtıyor: Rusya'daki savaş yorgunluğu gerçek, ölçülebilir ve büyüyor. Putin hükümetinin buna nasıl yanıt vereceği — ya da bunu bastırıp bastırmayacağı — 2026'nın müzakerelerle mi yoksa her iki tarafın daha derin bir çıkmaza sürüklenmesiyle mi kapanacağını belirleyecek.