Rusya'nın Savunma Bütçesi Tarihi Zirveye Ulaştı

Ukrayna'daki tam kapsamlı savaşın iki yılı aşkın süre geçmesine rağmen Rusya, devlet maliyesini zayıflatmadı; tam tersine, tüm mali yapısını savaş ekseninde yeniden düzenledi. Yeni analizler, Moskova'nın modern Rus tarihinin herhangi bir döneminden daha fazlasını, reel anlamda, askeri harcamalara yönelttiğini ortaya koyuyor.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü, 14 Nisan 2026'da yayımladığı değerlendirmede Rusya'nın 2026 federal bütçesinin tüm hükümet harcamalarının %40'ını savunma ve güvenliğe ayırdığını doğruladı. Bu oran, 1991'de Sovyetler Birliği'nin çöküşünden bu yana barış döneminde görülmemiş bir seviyeye işaret ediyor. SIPRI, Rusya'nın tahmini 2026 askeri harcamalarını satın alma gücü paritesi bazında yaklaşık 145 milyar dolar olarak belirliyor; bu rakamla Rusya, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri ve Çin'in gerisinde kalarak dünyanın üçüncü büyük savunma harcamacısı konumuna yükseliyor.

Bağlam, rakamı daha da çarpıcı kılıyor. Dünya Bankası verilerine göre Rusya'nın 2025 nominal GSYİH'si 2,24 trilyon dolar; bu, ABD'nin (29 trilyon dolar) veya Çin'in (19 trilyon dolar) çok gerisinde kalıyor. Federal bütçenin %40'ına denk gelen askeri harcamalar, GSYİH'nin yaklaşık %10'una karşılık geliyor; bu oran, NATO'nun önerdiği %2 tabanının beş katı. Kremlin bu harcamaları petrodolar gelirleri, özel şirketlere uygulanan savaş dönemi vergisi ve Ulusal Refah Fonu'ndan yapılan çekimler aracılığıyla finanse ediyor. Rusya Maliye Bakanlığı açıklamalarına göre URF, Şubat 2022'deki 182 milyar dolardan bugün yaklaşık 70 milyar dolara geriledi.

“Dünya Bankası verilerine göre Rusya'nın 2025 nominal GSYİH'si 2,24 trilyon dolar; bu, ABD'nin (29 trilyon dolar) veya Çin'in (19 trilyon dolar) çok gerisinde kalıyor.”

İran savaşı, beklenmedik bir mali cankurtaran oldu. ABD'nin İran limanlarına deniz ablukası ilan etmesinin ardından 14 Nisan itibarıyla Brent ham petrolü varil başına 103 dolara fırladı. Rusya Maliye Bakanlığı'nın uyguladığı formüle göre mevcut ihracat hacminde Brent'teki her 10 dolarlık artış, federal gelirlere yıllık yaklaşık 15 milyar dolar ekliyor. Kremlin'in 2026 bütçe varsayımlarında varil başına 90 doların üzerindeki petrol fiyatı zaten "en iyi senaryo" olarak tanımlanmıştı. 103 dolar düzeyinde Moskova, petrol ve gaz kaleminde ciddi bir fazla veriyor; bu tam olarak Washington'daki şahinlerin İran savaşının amaçlanmayan kazananları konusunda uyarırken kastettiği istem dışı kazanım.

Sıradan Ruslar için savaş ekonomisi iki yüz gösteriyor. İşsizlik, yaklaşık 700.000 askerlik çağındaki erkeğin seferber edilmesiyle sivil işgücü istatistiklerinden çıkarılması sonucu kayıtlı düzeyde %2,3 ile tarihi düşüğünde seyrediyor. Rusya ulusal istatistik kurumu Rosstat'a göre savunma sektörü imalatında ücretler 2022'den bu yana %30-40 oranında arttı. Ancak yine Rosstat verilerine göre Mart 2026'da tüketici enflasyonu %7,9 ile seyretmeye devam etti; Rusya Merkez Bankası ise kilit faiz oranını %21'de tutarak ipotek kredilerini ve özel yatırım finansmanını fiilen işlevsiz kılıyor.

SIPRI'nin analizindeki güçlük metodolojik nitelikte. Rusya'nın resmi savunma bütçesi, gerçek askeri harcamaları kasıtlı olarak eksik yansıtıyor; gizli kalemler, istihbarat servisi harcamaları ve Ukrayna'da faaliyet gösteren vekil ve yarı askeri güçlerin maliyetleri resmi bütçe kaleminin dışında tutuluyor. SIPRI, bu kategorileri de kapsayan toplam askeri harcamaların yayımlanan rakamın %15-20 üzerinde olabileceğini tahmin ediyor. Şu anda Berlin'deki Alman Dış İlişkiler Konseyi'nde görev yapan bağımsız Rus ekonomist Alexandra Prokopenko, 14 Nisan tarihli analizinde şu değerlendirmede bulundu: "Rusya'nın yayımlanan bütçesi, askeri harcamaların tabanını gösteriyor; tavanı değil. Gerçek rakam, yapısal olarak ve tasarımsal biçimde bilinmez kılınmış durumda."

**Bu ne anlama geliyor**

Rusya'nın rekor askeri harcamaları, Avrupa savunma planlaması açısından doğrudan sonuçlar doğuruyor. RUSI, Nisan 2026'da yayımladığı analizde Putin'in "2026 hibrit tırmanma tutumu" olarak nitelendirdiği duruma ilişkin uyarıda bulundu; bu tutum, Ukrayna altyapısına karşı yoğunlaşan insansız hava aracı savaşını, Avrupa ülkelerinde koordineli sabotaj operasyonlarını ve yoğunlaştırılmış bilgi operasyonlarını kapsıyor. Analiz, bu tutumun 1991'den bu yana herhangi bir dönemden daha büyük ve üretken hale gelen bir askeri-sanayi üssünü yansıttığını savunuyor.

NATO üyeleri 2025'te savunmaya toplamda 1,4 trilyon dolar harcadı. Rusya ise tahminen 145 milyar dolar harcadı. Asimetri hâlâ büyük, ancak NATO'nun verimlilik avantajı kısmen yıpratma savaşının coğrafyası ve Rusya'nın hiçbir demokratik hükümetin siyasi olarak sürdüremeyeceği bir ölçekte kayıpları göze alma konusunda sergilediği kararlılık tarafından törpülendi. Avrupa savunma planlamacıları için asıl soru, NATO'nun Rusya'dan daha fazla harcayıp harcamadığı değil — harcıyor, yaklaşık 10 kat daha fazla — sorun tehdidin gerektirdiği hızda bu harcamanın caydırıcılığa dönüştürülüp dönüştürülmediği.

İzlenmesi gereken en kritik eşik, Ulusal Refah Fonu'nun dengesi. Varil başına 90 doların üzerinde seyreden mevcut petrol gelirleriyle ve URF'nin 50 milyar doların üzerinde kalmasıyla birlikte Rusya'nın mali savaş tutumu yaklaşık 2027'ye kadar sürdürülebilir görünüyor. Hormuz'daki herhangi bir uzlaşmanın hızlandıracağı önemli bir petrol fiyatı düşüşü, herhangi bir savaş alanı sonucundan daha hızlı biçimde Moskova'nın askeri hesaplamalarını değiştirme potansiyeline sahip tek dış faktör olmaya devam ediyor.